نت ملی و تاثیر آن بر سئو سایت کسب و کارها

5 بهمن 1404

اگر تا کنون مالک سایتی در ایران بوده باشید، احتمالا بارها با مشکل ملی شدن اینترنت مواجه شده‌اید و این موضوع کسب و کار شما را تحت الشعاع قرار داده است. قطعی اینترنت چیزی نیست که به راحتی بتوان از کنار آن عبور کرد چراکه حیات کسب و کارها را تهدید می‌کند.

در این مقاله قصد داریم به تبعات قطعی اینترنت در ایران و تاثیر آن بر سئو کسب و کارها بپردازیم.

اهمیت پایداری وب سایت و عدم دسترسی ربات های گوگل هنگام قطعی اینترنت

پایداری یک سایت یا به اصطلاح بالا بودن سایت و برقراری ارتباط مستمر با سرور، موضوع مهمی است که شدیدا می‌تواند بر وضعیت آن وبسایت در نتایج تاثیر مستقیم بگذارد. زمانی که ارتباط یک وب سایت برای مدتی با سرور قطع شده و سایت از دسترس خارج می‌شود، در قدم اول کاربران امکان دسترسی به صفحات آن سایت را از دست می‌دهند. در این شرایط کاربری که با وارد کردن آدرس یا از طریق موتورهای جستجو وارد می‌شود، با در بسته مواجه شده و سایت برای او لود نخواهد شد.

در قدم بعدی ربات‌های خزنده یا کراولرهای گوگل و دیگر موتورهای جستجو با مشکل در دیدن محتوای صفحات مواجه شده و به دلیل عدم دسترسی به سرور و نمایش وب‌سایت، فرآیند کراولینگ صفحات با مشکل مواجه خواهد شد.

اگر این مشکل موقتی و کوتاه مدت باشد، تاثیر چندانی روی رتبه ها نخواهد داشت، اما اگر عدم برقراری ارتباط با سرور بیش از چندین ساعت طول بکشد و خزنده ها با خطای 5XX  یا timeout برای مدت طولانی مواجه شوند، ربات‌های گوگل با تصور اینکه سایت شما برای مدت نامعلومی از دسترس خارج شده فرآیند کراول و خزش را با نرخ کندتری انجام می‌دهند.

همچنین عدم پایداری وب سایت باعث شده تا گوگل  اعتماد خود را به سایت شما از دست بدهد و آن را برای نمایش در نتایج خود فاقد اعتبار بداند.

این موضوع مشکلات زیر را به همراه خواهد داشت:

• افت رتبه
• حذف صفحات از نتایج
• کاهش سهم کراول باوجت
• کندی ایندکس صفحات جدید بعد از رفع مشکل
• ایجاد خطاهای فنی و ثبت امتیاز منفی برای سایت در گوگل
• عدم دسترسی ابزارهای تحلیلی، سرچ کنسول و آنالیتیکس به وب سایت

تاثیر ملی شدن اینترنت بر وب‌سایت ها

به صورت کلی ملی شدن اینترنت در یک کشور ابعاد مختلفی دارد که شامل موارد زیر خواهد بود که در ادامه به آن می‌پردازیم:

• عدم دسترسی ربات گوگل به وب سایت ها
• عدم دسترسی کاربران به جسجتوی گوگل و صفحه نتایج
• قطعی سرویس های بین المللی و API ها
• عدم پایداری وب سایت ها و کاهش اعتماد گوگل برای نمایش
• ایجاد مشکلات فنی در سرورها و کندی صفحات سایت
• بارگذاری ناقص وب سایت‌ها
• افزایش نرخ پرش و خروج از سایت
• تجربه کاربری ضعیف
• کاهش سهم کراول باوجت
• افت شدید ترافیک
• کاهش فروش و سفارشات
• افت رتبه
• حذف صفحات از نتایج
• عدم انتشار به موقع محتوا
• ایجاد وقفه در عملکرد سایت
• ایجاد مشکل در ایندکس شدن صفحات جدید پس از اتصال مجدد
• عدم دسترسی ابزارهای مانیتورینگ و تحلیل به وب سایت
• عملکرد نامناسب ابزارهای سئو
• عدم دسترسی کامل به سرچ کنسول و آنالیتیکس
• عدم دسترسی ابزارهای خزنده با سایت
• اختلال در عملکرد پیامک ها برای ورود به وب سایت و پرداخت‌های بانکی
• اختلال در اتصال به درگاه‌های پرداخت
• بی اثر شدن تبلیغات و کمپین‌های تبلیغاتی
• عدم تاثیرگذاری کمپین های رپورتاژی
• عدم عملکرد درست بک لینک‌ها، حذف تاثیر آن‌ها و افت اعتبار سایت
• عدم عملکرد درست لینک های داخلی و خارجی
• لغو قراردادهای همکاری
• لغو خریدهای بین المللی

ملی شدن اینترنت و ترافیک و رتبه وب سایت ها

ساده‌ترین اتفاقی که بعد از قطعی اینترنت شاهد آن هستیم، افت یا قطع کامل ترافیک وب سایت هاست. درعصر دیجیتال که حیات کسب و کارها به وجود اینترنت وابسته است. هر ساعت قطعی اینترنت می‌تواند ضربه سنگینی به یک کسب و کار وارد کند.

وقتی اینترنت بین الملل با بالاترین شدت در کشور قطع شود، دیگر قادر به استفاده از موتور جستجوی گوگل نخواهیم بود. به همین ترتیب پیدا کردن یک سایت بر اساس نیاز و از طریق جستجوی یک کلمه کلیدی دیگر امکان پذیر نیست. همین امر باعث شده تا کاربران به سایت ها دسترسی نداشته و امکان برخورداری از سرویس‌های آنلاین تقریبا به صفر برسد.

در این شرایط فقط سایت‌هایی که از طریق برندینگ بین مخاطبان خود شناخته شده‌اند یا سایت‌هایی که به طور روزمره توسط کاربران استفاده شده و ترافیک بالایی دارند شانس ادامه خدمت رسانی به مخاطبان و دریافت ترافیک را خواهند داشت. سایت‌هایی همچون دیجی کالا، ترب، اسنپ، یا وب سایت‌های خبری که مخاطبان با آدرس آن‌ها آشنایی دارند و نیازی به جستجو در گوگل ندارند.

با وجود اینکه شناخته‌شده بودن وب سایت تاثیر قطعی اینترنت را اندکی کاهش می‌دهد اما هرگز جایگزین جستجوی گوگل نیست، زیرا به دلیل عدم امکان جستجو، پیدا کردن محصول یا خدمت مورد نیاز کاربران امکان‌پذیر نبوده و این نوع از جستجو شدیدا تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

همچنین تاثیر روانی قطعی اینترنت بر رفتار جستجوی کاربران باعث شده که این اقدام کاهش یابد، زیرا کاربران به طور پیش فرض بنا را بر قطعی اینترنت گذاشته و جستجوی روزمره تقریبا نزدیک به صفر خواهد بود.

نقش محل قرارگیری سرور در هنگام قطعی سراسری اینترنت بین الملل

از رفتار جستجوی کاربران که بگذریم، نقش سرور داخلی یا خارجی در باز شدن یک وب سایت برای کاربران بسیار پر رنگ است. دلیل اینکه برخی از سایت‌ها در زمان قطعی اینترنت بالا هستند و برخی دیگر با مشکل عدم دسترسی مواجهند، محل قرارگیری همین سرور است.

وقتی یک درخواست، برای پردازش و نمایش یک صفحه از سمت کاربر به سرور ارسال می‌شود، در حالت عادی که اینترنت آزاد متصل است، این درخواست به سرور ارسال شده، پاسخ از سرور دریافت و صفحه به کاربر نمایش داده می‌شود. اما وقتی دسترسی به اینترنت بین الملل دچار اختلال شود، محل قرارگیری سرور تعیین کننده نمایش یا عدم نمایش یک وب سایت است. بسته به اینکه سرورها در داخل یا خارج کشور قرار داشته باشند، سایت‌هایی با سرور داخلی برای کاربران در دسترس و سایت‌هایی با سرورهای خارجی، خارج از دسترس خواهند بود.

سرور ایران

وقتی یک وب سایت از سرور داخلی استفاده کند، نیازی به رد و بدل شدن اطلاعات با خارج از کشور و سرورهای خارجی نخواهد داشت. به همین ترتیب در قطعی‌های اینترنت که ارتباط بین‌المللی قطع می‌شود، این وب‌سایت ها مشکلی در لود و نمایش نخواهند داشت و کاربران به صورت مستقیم قادر به استفاده از این وب‌سایت‌ها خواهند بود. اما به دلیل عدم امکان جستجو در گوگل، ترافیک ارگانیک حاصل از جستجو و ناشی از فعالیت‌های سئو آن‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرد و دچار افت شدید ترافیک ارگانیک خواهند شد.

سرور خارجی

در سوی دیگر، وب سایت‌هایی هستند که که از سرور خارجی استفاده می‌کنند. این وب‌سایت‌ها در هنگام ملی شدن اینترنت با مشکل لود و عدم نمایش مواجه هستند و تحت هیچ شرایطی بدون اتصال به اینترنت آزاد، برای کاربران نمایش داده نخواند شد.

این وبسایت‌ها، علاوه بر ترافیک ارگانیک، ترافیک direct ناشی از برندینگ خود را نیز از دست می‌دهند، زیرا دسترسی از داخل کشور به سرور آن‌ها برای لود و نمایش سایت مسدود است، اما به دلیل دسترسی ربات‌های گوگل به سرورهای خارجی با مشکلات کم‌تری در نمایش در نتایج گوگل مواجه خواهند شد.

تاثیر قطعی اینترنت بر سایت‌هایی با سرور ایران

اگرچه در قطعی اینترنت تمام وب‌سایت‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرند و شرایط برای همه تقریبا یکسان است، اما تاثیری که قطع شدن اینترنت بین المللی بر سایت‌هایی با سرور ایران دارد کمی متفاوت از سایت‌هایی است که از سرور خارجی استفاده می‌کنند.

به طور قطع داشتن سرور ایران در این شرایط به وب سایت‌ها کمک می‌کند تا مشتریان خود را از دست نداده و همچنان ارتباط خود را با آن‌ها حفظ کرده و امکان ادامه فرآیند خدمت رسانی به مشتریان وجود داشته باشد. این ارتباط به جز برندینگ و شهرت بین مخاطبان، از طریق ارسال آدرس مستقیم به صورت پیامک (درصورت برقراری ارتباط پیامکی) هم امکان‌پذیر است.

اما وجه دیگه داشتن سرور ایران، عدم دسترسی ربات‌های گوگل و ابزارهای مانیتورینگ و تحلیل وب سایت است. بی شک در این شرایط، با قطعی سرویس‌های بین المللی و API ها، مشکلات فنی بسیاری گریبان سایت‌ها را خواهد گرفت.

در صورتی که وب سایت شما از CDN خارجی به عنوان منبع ذخیره سازی فایل استفاده کند، به دلیل عدم دسترسی به آن، منابع استاتیک سایت شما که در CDN قرار دارند، دیگر قابل دسترس نخواهد بود و سایت شما ناقص نمایش داده خواهد شد.

همچنین زمانی که وب‌سایت شما پشت یک CDN مانندCloudflare  قرار داشته باشد، دسترسی به این سرویس به دلیل قطعی اینترنت بین‌الملل امکان‌پذیر نیست، بنابراین، وب‌سایت به طور کامل از دسترس خارج می‌شود؛ چرا که DNS و ترافیک سایت از طریق Cloudflare مدیریت می‌شود و کاربر امکان اتصال مستقیم به سرور اصلی را نخواهد داشت.

با قطعی اینترنت، خزنده‌های گوگل دیگر به وب سایت شما دسترسی نخواهند داشت و همانطور که پیش‌تر گفتیم، این عدم پایداری، اعتماد گوگل را برای نمایش سایت شما در نتایج سلب خواهد کرد. همین امر، سهم کراول باوجت شما را کاهش داده، ایندکس صفحات را با مشکل مواجه می‌کند و در نهایت منجر به افت رتبه و حذف صفحات از نتایج گوگل خواهد شد.

طبق گزارش وب سایت زومیت در تاریخ 29 دی 1404، در قطعی ۱۰روزه‌ی ارتباط با گوگل، بیش‌از ۶۰هزار صفحه‌ی زومیت از فهرست ایندکس موتور جست‌وجوی گوگل خارج شده‌اند.

در این شرایط امکان بهینه سازی، بهبود سرعت، تولید و انتشار محتوا و انجام هر فعالیتی با اختلال مواجه خواهد بود. چه بسا وب سایت شما قابل مشاهده هم باشد اما اگر فرآیندهای تولید محتوا از پیش و طبق برنامه‌های قبلی انجام نشده باشد، باز هم امکان فعالیت روی وب سایت و تولید محتوای جدید وجود ندارد.

درصورتیکه محتوای جدیدی هم منتشر شود، به دلیل عدم دسترسی ربات‌های گوگل به سایت، این محتوا ایندکس نخواهد شد و کاربران به آن دسترسی نخواهند داشت. پس باز هم فعالیت در شرایط قطعی اینترنت برابر با عدم فعالیت خواهد بود.

قطعی اینترنت و تاثیر آن بر وب سایت‌هایی با سرور خارجی

برای سایت‌های با سرور خارجی شرایط به شکلی دیگر است. این سایت‌ها به دلیل قرارگیری سرورها یا CDN در خارج از کشور، در هنگام قطعی اینترنت بین المللی، ارتباط خود را با خزنده‌های گوگل و سرویس‌های بین المللی از دست نمی‌دهند اما دسترسی به آن‌ها از داخل کشور امکان‌پذیر نیست. در این حالت باز هم ترافیک ورودی ریزش شدید خواهد داشت، ولی به دلیل دسترسی به سایت با IP های غیر از ایران، همچنان امکان دریافت ترافیک ارگانیک وجود دارد، زیرا فقط کاربران داخل ایران به وب سایت دسترسی ندارند. در این شرایط، ترافیک direct از آی پی غیر ایران برقرار خواهد بود.

اگر بیشتر مشتریان شما از داخل ایران باشند، طبیعتا ضرر بسیاری را متحمل خواهید شد، زیرا نه دیگر امکان جستجو برای آن‌ها وجود دارد و نه وب‌‌سایت شما قابل نمایش خواهد بود تا از طریق تبلیغات پیامکی به آن دسترسی پیدا کنند.

در این مواقع به دلیل برقراری ارتباط گوگل با سایت شما، مشکلی در رتبه‌ها ایجاد نخواهد شد بلکه فقط ترافیک وب سایت خود را از دست خواهید داد. البته اگر قطعی اینترنت طولانی باشد، عدم فعالیت روی سایت و افت شدید ترافیک ارگانیک، بی تاثیر نخواهد بود ولی اتفاقی که ناشی از عدم دیده شدن سایت توسط خزنده‌های گوگل و افت رتبه خواهد بود گریبان سایت شما را نخواهد گرفت.

کندی و ضعیف شدن کیفیت اینترنت نیز یکی از مواردی است که در صورتیکه قطعی کامل رخ ندهد، محتمل خواهد بود. در این شرایط، ورود کابران به سایت‌ها با کندی شدید مواجه است. همین موضوع باعث افزایش نرخ پرش و خروج از سایت بدون دیدن هیچ صفحه ای از وب سایت خواهد شد. این رفتار امتیاز منفی در تجربه کاربری است و در نهایت منجر به افت رتبه می‌شود.

هزینه های تحمیلی قطعی اینترنت بر اقتصاد کسب و کارها

علاوه بر مواردی که پیشتر گفتیم، هر کسب و کار بسته به ماهیت خود از جهات متفاوتی آسیب خواهد دید.

آسیب ناشی از نت ملی به وب سایت‌های فروشگاهی و خبری با ترافیک بالا

به طور مثال در سایت‌های فروشگاهی که تعاملات با کاربر منجر به فروش محصول خواهد بود، در دسترس بودن وب سایت اهمیت به‌سزایی دارد. زیرا حیات کسب و کار به طور مستقیم به فروش و برقرار بودن سفارشات و پرداخت مشتریان وابسته است. در این شرایط خصوصا در بیزینس‌های بزرگ، پیش از مواجهه به چنین اتفاقاتی، تدابیری اندیشیده خواهد شد که تا حد ممکن آسیب‌های ناشی از قطعی اینترنت به حداقل برسد.

در این شرایط بسته به شدت قطعی اینترنت (نمایش یا عدم نمایش گوگل و نتایج جستجو) احتمال حذف ورودی ارگانیک به طور کامل وجود دارد. بنابراین فروش مبتنی بر جستجوی مشتریان در موتورهای جستجو به صفر خواهد رسید و فقط بخشی از فروش که حاصل ورود کاربران به صورت direct به وب سایت بوده یا از طریق ارسال پیامکی آدرس به مشتریان و یا حاصل از فروش محصول در اپلیکیشن است، انجام خواهد شد.

هر ساعت قطعی اینترنت برای چنین کسب و کارهایی که ترافیک روزانه بالایی دارند به دلیل کاهش شدید سفارشات، هزینه‌های جبران ناپذیری خواهد داشت.

علاوه بر این امکان لغو قراردادهای همکاری داخلی یا بین المللی به دلیل به خطر افتادن سرمایه یا حیات یک کسب و کار در این موقعیت وجود دارد.

از سوی دیگر ملی شدن اینترنت، هر گونه تبلیغاتی را بی اثر خواهد کرد. از تبلیغات گوگل  ادز گرفته تا تبلیغات کلیکی و بنری یا انتشار رپورتاژ در دیگر سایت‌ها، در این زمان منجر به صرف هزینه‌های بدون بازگشت خواهد شد.

در این وب سایت‌ها هزینه مصرف شده برای کمپین‌های تبلیغاتی مبالغ بزرگی است. همزمان شدن قطعی اینترنت با کمپین‌های تبلیغاتی، اثر آن‌ها را از بین خواهد برد، زیرا زمان برداشت نتیجه کمپین مصادف با عدم دسترسی به سایت و از بین رفتن تمامی هزینه صرف شده خواهد شد.

در سایت‌های خبری، انتشار لحظه‌ای محتوا و ایندکس سریع از اهمیت بالایی برخوردار است. مهم‌‌ترین ویژگی خبر در سریع بودن آن است. کسی که زودتر خبری را منتشر کند، صاحب امتیاز و منشا خبر است. برای یک وب سایت خبری، قطع شدن اینترنت منجر به عدم انتشار به موقع و ایندکس سریع محتوا و یا حتی عدم ایندکس خواهد شد. این به معنی از دست دادن ارزش خبر است.

همچنین با بسته شدن دسترسی کاربران به دیسکاور گوگل که برای سایت‌های خبری بسیار مهم بوده، احتمال نمایش اخبار در دیسکاور و کسب ورودی از این کانال به صفر می‌رسد. در این حالت، پس از بازگشت مجدد دسترسی به اینترنت، هزینه و انرژی مضاعفی جهت کسب اعتماد گوگل جهت نمایش اخبار و پست‌های یک وبسایت نیاز است. به گزارش ، 25 الی 30 درصد ترافیک این وب سایت از گوگل دیسکاور بوده، که در بازه قطعی اینترنت به طور کامل به صفر رسیده است.

با قطع دسترسی به دیسکاور، کاربران برای دسترسی به اخبار مطابق با علایق خود، نیازمند وارد کردن مستقیم آدرس سایت در مرورگر خود هستند. در صورتیکه یک سایت خبری با مشکل کندی یا عدم دسترسی مواجه شود اعتماد کاربران خود را از دست خواهد داد و کاربران از منبع دیگری برای دریافت اخبار استفاده خواهند کرد.

وضعیت پس از پایان فاجعه

با این حال، از آن جا که قطعی اینترنت تمامی وب سایت‌ها را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد و شرایط برای همه یکسان است، وب سایت‌هایی که ترافیک بالا دارند، با رفع مشکل و برقراری اینترنت آزاد بین المللی، به سرعت جایگاه و ترافیک از دست رفته خود را بازیابی کرده و به جایگاه قبلی باز خواهند گشت. بودجه خزش در این سایت‌ها به حدی بالاست که در اندک زمانی می‌توانند افت حاصله را جبران کنند. هرچند این امر ممکن است چند روز زمان ببرد.

وب سایت های کوچک با ترافیک کم و تاثیر ملی شدن اینترنت بر آن‌ها

در این بین، دیگر وب سایت‌ها که ترافیک کمتری داشته یا برند شناخته شده‌ای در بازار ندارند، با مسدود شدن اینترنت آزاد، هیچ ورودی‌ای نخواهند داشت و رتبه‌های این وب سایت‌ها به دلیل عدم برخورداری از ترافیک بالا بیشتر در معرض افت و ریزش و عدم بازگشت خواهد بود. همچنین احتمال حذف صفحات از نتایج بسیار بالاست. این وب سایت‌ها به دلیل کم بودن بودجه خزش، با اتصال مجدد اینترنت، نیاز به فعالیت بیشتری دارند تا بتوانند مجددا اعتماد گوگل را به دست آورده و کراولرهای گوگل را مجاب کنند تا به سایت سر بزنند. بازگشت به نتایج برای این سایت‌ها با زحمت و هزینه زیادی به نسبت اندازه کسب و کار همراه خواهد بود.

تاثیر قطعی اینترنت بین الملل بر اقتصاد کسب و کارهای آفلاین

اگرچه این کسب و کارها به دلیل نداشتن وب سایت یا نیاز کمتر به جذب ورودی از وب سایت، ظاهرا تحت تاثیر قرار نمی‌گیرند اما ماجرا برای کسب و کارهای بزرگ و آفلاین به شکل دیگری فاجعه بار خواهد بود.

شرکت‌های بزرگی که تعاملات خارجی داشته و به دلیل داشتن مشتریان بین المللی یا خرید و واردات از دیگر کشورها، نیازمند به متصل بودن ارتباطات ایمیلی هستند، با قطعی اینترنت و عدم برقراری ارتباط با طرف خارجی، هزینه‌های سنگینی را متحمل می‌شوند. هزینه‌هایی همچون بلوکه شدن سفارشات در گمرکات و عدم ترخیص به موقع کالا یا عودت کالا، هزینه‌های انبارداری مازاد تا زمان برقراری ارتباط مجدد، پرداخت جریمه‌های سنگین دیرکرد، عدم پرداخت به موقع وجه کالای خریداری شده، لغو سفارشات و همچنین متضرر شدن بابت اختلاف قیمت ارز، پیش و پس از قطعی اینترنت در معاملات و خریدهای بین المللی.

نت ملی و وضعیت ابزارهای ترکینگ وب سایت

از جمله ابزارهای ترکینگ وب سایت که اهمیت بسیاری برای مارکترها و کارشناسان سئو دارد، می‌توان به گوگل تگ منیجر، سرچ کنسول و گوگل آنالیتیکس یا همان GA4 اشاره کرد. در زمان محدودیت و قطعی اینترنت، دسترسی این ابزارها به وب سایت مسدود شده و به طور مثال تگ منیجر قابلیت ارسال اطلاعات به آنالیتیکس را ندارد. به این ترتیب این ابزارها امکان دنبال کردن کاربران، ثبت وقایع و رفتار آن‌ها در سایت و جمع آوری اطلاعات ارزشمند کاربران هنگام استفاده از وب‌سایت شما را نخواهند داشت.

این موضوع باعث عدم دسترسی کامل یا اختلال در عملکرد ابزارهای تحلیلی خواهد شد.

همچنین به دلیل عدم دسترسی کراولرهای گوگل به وب سایت، گزارشات سرچ کنسول افت شدید ترافیک و قطعی و عدم ارتباط با سرور را نمایش می‌دهند. این ناپایداری در گزارشات مربوط به تجربه کاربری، ثبت شده و گزارش خطاهای مربوط به عدم دسترسی، به گوگل ارسال خواهد شد. در نتیجه، این موارد، باعث افت کیفیت کلی سایت و صفحات آن شده و امتیاز منفی در تجربه کاربری در نظر گرفته می‌شود.

در سال‌های اخیر، تجربه کاربری، سرعت لود سایت و و فاکتورهای اصلی Core Web Vital که بیشتر به تجربه کاربر مرتبط هستند، نقش تعیین کننده‌ای در بهبود یا افت جایگاه یک سایت بازی می‌کنند. به همین دلیل تمامی این گزارشات منفی در حافظه گوگل ثبت و تاثیر خود را بر وضعیت یک وب سایت خواهند داشت.

تاثیر ملی شدن اینترنت بر تبلیغات و کمپین های تبلیغاتی، در هنگام قطعی اینترنت چه نباید کرد؟

همانطور که پیش‌تر اشاره شد، هرگونه هزینه در زمینه تبلیغات چه آنلاین و چه آفلاین، منجر به هدر رفتن آن خواهد شد. اگر تبلیغات شما آنلاین بوده و از سرویس‌های خارجی همچون گوگل ادز یا تبلیغات در یوتیوب باشد، به دلیل عدم دسترسی کاربران داخلی به این سرویس‌ها و عدم برقراری ارتباط کاربران با IP خارجی به وب سایت‌های داخلی، نتیجه‌ای از آن نخواهید گرفت.  در این حالت به دلیل عدم دسترسی کاربران به گوگل و سرویس‌های گوگل، تبلیغات شما نمایش نخواهد گرفت. از آنجا که هزینه این تبلیغات بر اساس کلیک مشتری پرداخت می‌شود، بنابراین هزینه‌ای هم بابت این نوع از تبلیغات از حساب‌های شما کسر نخواهد شد.

در مقاله پیامدهای قطعی اینترنت برکمپین‌های گوگل‌ادز و راهکارهای اصولی برای مواجهه با آن به تفصیل در این باره بخوانید.

اگر تبلیغات شما آنلاین و از سرویس‌های داخلی باشد، باز هم به دلیل کندی اینترنت، عدم نمایش برخی سایت‌های داخلی به دلیل استفاده از سرورهای خارج و یا عدم دسترسی کاربران به سایت‌ها و مشاهده تبلیغات شما، بازهم درصد زیادی از هزینه تبلیغات شما منجر به جذب لید یا فروش نخواهد شد و هدر خواهد رفت.

کمپین‌های تبلیغاتی آفلاین با هدف افزایش آگاهی هم به دلیل عدم وجود بستر مناسب و اینترنت آزاد منجر به نتیجه مطلوب نخواهند شد.

کمپین‌های PR، به دلیل وجود جو روانی نامناسب در جامعه تاثیر عکس خواهند داشت.

کمپین‌های رپورتاژ به دلیل عدم برقراری اتصال جهانی و عملکرد نادرست یا عدم نمایش وب سایت‌ها، تاثیر و کارایی خود را از دست داده و منجر به افزایش اعتبار نخواهند شد، زیرا وب‌سایت ها ازسمت گوگل دیده نشده و ارتباط بین لینک‌ها شناسایی نخواهد شد. حتی این موضوع سبب از دست رفتن اعتبار قبلی حاصل از لینک‌سازی های قدیمی نیز خواهد شد.

در حالت معمول، به دلیل فیلترینگ گسترده در ایران، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های خارجی همچون اینستاگرام و تلگرام غیرقابل دسترس هستند. با این وجود کاربران داخلی به کمک تغییر IP و با استفاده از فیلترشکن از این ابزارها استفاده می‌کنند.

در زمان بروز اتفاقات خاص در کشور، اولین جایی که ترکش‌های کند شدن و قطعی اینترنت به آن‌ها برخورد می‌کند، همین شبکه های اجتماعی است. قطعی کامل اینترنت امکان استفاده ا فیلترشکن و تغییر IP را نیز از بین می‌برد. به همین ترتیب فعالیت در این شبکه‌ها غیرممکن خواهد شد و تمام برنامه تیم‌های سوشال را به تعویق خواهد انداخت.

پس از اتصال مجدد اینترنت چه باید کرد؟

از جمله اقدامات مهمی که باید پس از اتصال اینترنت برای یک وب‌سایت انجام داد، چک کردن وضعیت فنی وب سایت و رفع خطاها و ایرادات فنی حیاتی است. زیرا به دلیل عدم برقراری ارتباط با سرورها، احتمال ایجاد هرگونه مشکل جدیدی محتمل است.

طبق تجربیاتی که پس از قطعی کامل اینترنت در خرداد و تیر 1402 داشتیم، تا مدت‌ها پس از اتصال اینترنت، سرورها بشدت ناپایدار بودند. تا حدود بازه 2 هفته بعد از اتصال مجدد اینترنت بین الملل، همچنان بسیاری از سایت‌ها با قطعی مواجه و هنوز رفع مشکل نشده بودند. بنابراین، چک مستمر وضعیت سرورها در بازه پس از اتصال اینترنت تا ایجاد ثبات، امری حیاتی است.

• از جمله مشکلات محتمل می‌توان به down شدن وب سایت یا کندی شدید سرورها که اشاره کرد. کندی سرور در پاسخ گویی به درخواست کاربر، می‌تواند سبب بروز خطای 5XX یا timeout شود.

در این شرایط Uptimerobot به کمک‌تان خواهد آمد. این ابزار رایگان با مانیتور مداوم وب‌سایت، گزارش دقیق از وضعیت ارتباط سایت با سرورها و Response code های سرور خواهد داد و هرگونه قطعی و پایین رفتن وب‌سایت را از طریق ایمیل به اطلاع شما خواهد رساند.

• بررسی گزارش و خطاهای CWV در سرچ کنسول و Page speed insight اقدام مهم دیگری است که باید انجام دهید. از جمله اقدامات مهم، بررسی وضعیت ایندکس صفحات است. ابتدا با صفحات حیاتی وب ‌سایت شروع و وضعیت صفحات را در نتایج جستجوی گوگل بررسی کنید زیرا احتمال حذف این صفحات از نتایج گوگل وجود دارد.
• پس از بررسی وضعیت صفحات حیاتی، بررسی وضعیت کلی گزارش Pages در سرچ کنسول توصیه می‌شود. در این گزارش، هرگونه کاهش صفحات ایندکس شده هشداری جدی است. به نشانه‌ها حساس باشید و هر تغییری را ثبت کنید.

• بررسی گزارش Crawl Stats به شما دید خواهد داد که وضعیت بودجه خزش شما در چه حالی است. هرگونه افت شدید و قابل مشاهده، زنگ خطری به معنی آسیب دیدن از قطعی اینترنت بوده و نیازمند تغییر در استراتژی‌های سئو برای افزایش و بازگشت به حالت طبیعی است.

• به طور هم‌زمان وضعیت کلمات کلیدی و رتبه صفحات سایت را نیز بررسی کنید. اینکه چه صفحاتی از سایت و چه کلماتی بیشتر تحت تاثیر قرار گرفته‌اند، در تعیین استراتژی آینده برای بازگشت به وضعیت پیش از قطعی، حیاتی خواهد بود.
• برای سرعت دادن به ایندکس صفحات می‌توانید سایت مپ را از سرچ کنسول حذف و مجدد بارگذاری کنید. در صورتی که نرخ کراول صفحات شما افت کرده باشد، با معرفی مجدد سایت مپ به گوگل، سرعت خزش و بررسی صفحات بالاتر خواهد رفت.

راه هایی برای پیشگیری از تاثیر قطع شدن اینترنت بر کسب و کارها

پیش از ایجاد شرایط بحرانی باید برای زمان قطعی اینترنت چاره اندیشید تا با کمترین آسیب از بحران عبور کرد.

• یکی از راه‌های برون رفت از آسیب ناشی از قطعی اینترنت، استفاده از GeoDNS یا مسیردهی مبتنی بر موقعیت جغرافیایی است. در این روش، وب سایت به صورت هم‌زمان روی سرور ایران و سرور خارج از کشور میزبانی می‌شود و پاسخ DNS بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر تعیین می‌گردد. به این صورت که کاربران داخل ایران به سرور داخلی هدایت شده و کاربران خارج از کشور به سرور خارجی متصل می‌شوند.

این ساختار باعث می‌شود در شرایط عادی و همچنین در زمان اختلال یا قطع ارتباط بین الملل، کاربران داخل کشور همچنان به نسخه داخلی سایت دسترسی داشته باشند و تجربه کاربری حفظ شود. از سوی دیگر، کاربران خارج از ایران و موتورهای جستجوی بین المللی به نسخه خارجی سایت دسترسی خواهند داشت.

لازم به ذکر است که در صورت قطع کامل اینترنت بین الملل، موتورهای جستجوی خارجی تنها به نسخه خارجی سایت دسترسی خواهند داشت و امکان دسترسی آن‌ها به سرور ایران وجود ندارد. بنابراین، GeoDNS راهکاری برای تفکیک دسترسی کاربران داخلی و خارجی و افزایش پایداری وب سایت برای کاربران است، نه تضمین دسترسی هم‌زمان همه سرویس‌ها در شرایط قطعی سراسری اینترنت.

• یکی از روش‌های پیشگیری، استفاده از GeoDNS یا مسیردهی مبتنی بر موقعیت جغرافیایی است. در این مدل، وب‌سایت به‌صورت هم‌زمان روی سرور ایران و سرور خارج از کشور میزبانی شده و پاسخ DNS بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر تعیین می‌شود؛ به‌گونه‌ای که کاربران داخل ایران به سرور داخلی و کاربران خارج از کشور به سرور خارجی هدایت می‌شوند.

این ساختار باعث می‌شود در شرایط عادی و همچنین در زمان اختلال یا قطع ارتباط بین‌الملل، کاربران داخل کشور همچنان به نسخه داخلی سایت دسترسی داشته باشند و تجربه کاربری حفظ شود. در مقابل، کاربران خارج از ایران و موتورهای جستجوی بین‌المللی به نسخه خارجی سایت متصل خواهند شد.

لازم به ذکر است که در صورت قطع کامل اینترنت بین‌الملل، موتورهای جستجوی خارجی تنها به نسخه خارجی سایت دسترسی خواهند داشت و امکان دسترسی آن‌ها به سرور ایران وجود ندارد. بنابراین، GeoDNS راهکاری برای تفکیک دسترسی کاربران داخلی و خارجی و افزایش پایداری وب‌سایت است، نه تضمین دسترسی هم‌زمان تمامی سرویس‌ها در شرایط قطعی سراسری اینترنت.

• در قدم بعدی تنظیم پاسخ سرور روی 503 به معنای عدم دسترسی موقت به سرور به دلیل اضافه بار موقتی یا حالت تعمیر و نگهداری است. این کار باعث شده تا سرور به جای خطای 404 یا 500 که به معنای عدم وجود صفحه یا عدم پردازش درست درخواست توسط سرور به دلیل بروز مشکل است، به موتورهای جستجو پیام موقتی بودن مشکل را بدهد.

در کنار این کد، قابلیت Retry-After به عنوان یک  HTTP Response Header رسمی، استاندارد و جهانی است که برای مدیریت دسترسی، نرخ درخواست و شرایط اختلال استفاده می‌شود. این کد به کلاینت می‌گوید چه مدت بعد دوباره درخواست را ارسال کند.

این قابلیت معمولا  همراه این Status Codeها می‌آید

1. 503 Service Unavailable و زمانی که سرویس موقتاً در دسترس نیست.
2. 429 Too Many Requests برای مدیریت تعداد درخواست از سمت کاربر.

• تهیه منظم نسخه پشتیبان، پیش از بروز اتفاق و ایجاد شرایط بهینه سازی آفلاین از طریق پیاده سازی نسخه آفلاین روی لوکال هاست، به شما کمک خواهد کرد تا در روزهای قطعی اینترنت، تغییرات سایت را روی نسخه آفلاین انجام داده و پس از اتصال مجدد، نسخه جدید را روی سرورها بارگذاری کنید.
• در روزهای قطعی اینترنت، که امکان تولید محتوای جدید هم به حداقل می‌رسد، داشتن برنامه محتوایی قبلی و مقالات و لندینگ‌هایی که از پیش، تهیه و تولید شده‌اند به شما کمک می‌کند تا سریع‌تر به روال معمول گذشته بازگردید. پس همیشه تولید محتوای خود را زودتر از زمان انتشار انجام دهید.
• در نهایت مانیتور و مستندسازی به شما کمک می‌کند تا آسیب‌های حاصل از مسدودسازی اینترنت را بررسی کرده و با ثبت وقایع، برای مواقع احتمالی بعدی، استراتژی جایگزین برای مواجه با این شرایط را داشته باشید.

نتیجه

داشتن کسب و کار در کشور ما با چالش‌های زیادی مواجه است که یکی از مهم‌ترین چالش‌ها که حیات کسب و کار شما را به خطر می‌اندازد، قطعی سراسری اینترنت است. در این مقاله، به بررسی ابعاد مختلف این اتفاق و تاثیر آن بر کسب و کارهای آنلاین و آفلاین پرداختیم و اقداماتی که پیش از قطعی، حین آن و پس از پایان بحران نیاز به انجام داشتند را عنوان کردیم. امید است که دیگر شاهد چنین وقایعی برای کسب و کارها نباشیم.